Ghost Reef op de Sydney Biennale

De Ambassade van de Noordzee neemt samen met kunstenaar Xandra van der Eijk (1985) deel aan de 23e Biennale van Sydney. Deze internationale kunsttentoonstelling getiteld rīvus (‘stroom’ in het Latijn) wordt samengesteld door artistiek directeur José Roca (Colombia) en een team van lokale curatoren, het Curatorium.

rīvus wil waterlichamen beschouwen als dynamische levende systemen met politieke autonomie. In inheemse culturen worden niet-menselijke wezens als levende voorouders gezien met rechten die beschermd moeten worden. Echter, pas sinds kort krijgen planten, bergen en watermassa’s rechtspersoonlijkheid. Als we erkennen dat een rivier een stem heeft, wat zou deze dan te zeggen hebben?, vraagt Het Curatorium zich af. rīvus nodigt waterwezens, rivieren, delta’s en andere zout- en zoetwaterecosystemen uit om in dialoog te treden met kunstenaars, ontwerpers, wetenschappers en gemeenschappen.

Ghost Reef

De Ambassade van de Noordzee neemt deel aan rīvus samen met kunstenaar Xandra van der Eijk (1985) met haar project Ghost Reef (2020 – ongoing).

Rondom de duizenden scheeps- en vliegtuigwrakken, olie- en gasplatforms en windmolens die zich op de Noordzeebodem bevinden, hebben zich nieuwe onderwatergemeenschappen gevormd. In de uitgestrektheid van het door mensen gekoloniseerde water, worden territoria verloren, gewonnen en uitgebreid. De bodemstructuren werken als tijdcapsules die het kolonisatieproces beschrijven aan de hand van historische scheepswrakken, verloren munitie, visnetten en boorplatforms. Maar ook ontvouwt er zich leven: de structuren vormen een veilige haven en een goed substraat. Er wordt gebouwd, gegeten, gepaard, gebaard en gevochten – aan het menselijk oog onttrokken vinden duizenden cycli van leven en dood plaats. Elke gemeenschap is een uniek ecosysteem met een eigen identiteit.

De vele antropogene structuren in de Noordzee zijn hotspots van biodiversiteit die een belangrijke rol spelen in het grotere ecosysteem. Ze worden echter nauwelijks onderzocht of beschermd. Deze kunstmatige koud-water riffen zijn tijdelijk, onbegrepen en onbekend, maar tegelijkertijd een toonbeeld van hoop en veerkracht. Hoe kunnen we een stem geven aan de riffen van de Noordzee?

Met Ghost Reef speculeert Xandra Van der Eijk over een Noordzee vol fragmentarische riffen. Geanimeerde videocollages met 3D-modellen gebaseerd op de schaarse opnamen gemaakt door duikers, worden afgewisseld met soundscapes die zijn gemaakt op twee locaties: een oesterbank bij de Brouwersdam in Zeeland in het zuiden van Nederland, en het wrak van de Ara, een stoomschip dat in 1942 door een mijn tot zinken werd gebracht ten noorden van Schiermonnikoog.

Ghost Reef is het resultaat van een onderzoeksperiode met de Ambassade van de Noordzee, als onderdeel van de casus Onderwatergeluid. Het bouwt voort op het BioArt&Design Award-project Seasynthesis, een geluidsinstallatie over geluidsoverlast in de Noordzee. Beide projecten zijn gerealiseerd met hulp van Wageningen Marine Research en het NIOZ.

3D-modellering: Sacha van den Haak

Geluid design: Sébastien Robert

Projectpartners: WMR, NIOZ, Nederlandse Maritieme Producties & Stichting Duik de Noordzee Schoon

Ghost Reef is gemaakt in opdracht van Ambassade van de Noordzee, MU Hybrid Art House en Re-Nature Festival